2015

NFLS Loods

01-03-2015

Hoorzitting NFLS Loods

In het gemeentehuis te Stiens is afgelopen maandag 16 februari een hoorzitting gehouden waarbij een bezwaarschrift van NS Stations, afdeling Vastgoed & Ontwikkeling, de eigenaar van de NFLS Loods,  door de commissie van bezwaarschriften werd behandeld. Het bezwaarschrift was door NS Vastgoed & Ontwikkeling ingediend tegen het besluit van burgemeester en wethouders van 30 oktober 2014, waarbij de NFLS Loods op verzoek van Erfgoedvereniging Heemschut, Stichting Cuypersgenootschap, Stichting Industrieel Erfgoed Friesland en uiteraard onze stichting, is aangewezen tot gemeentelijk monument. Een inmiddels lijvig dossier, waarin voors en tegens zijn opgenomen, lag ten grondslag aan de hoorzitting.

Verweerder, de heer Bos, voorzag een te lage opbrengst bij de verkoop van het terrein indien het besluit tot aanwijzing van gemeentelijk monument doorgang zou vinden. Hij gaf aan dat de NS vanuit strategisch perspectief zo weinig mogelijk beperkingen wil en een zo hoog mogelijke opbrengst wil behalen uit de verkoop van het terrein aan de Lutskedyk. De loods heeft daarentegen bij NS Stations geen boekwaarde. En ziet uit hoofde hiervan geen cultuurhistorische waarde en ook twijfelt hij aan de kosten van herstel. Aan de andere kant had de heer Bos niet echt een probleem met de aanwijzing tot gemeentelijk monument, omdat de beoogde koper ProPlan de monumentale waarde van de loods in de gebiedsontwikkeling onderkent.

Voorafgaand aan de procedure tot de aanwijzing van notabene het eerste gemeentelijk monument van de gemeente had Stichting Cuypersgenootschap in haar verzoek al aangegeven dat de loods van regionaal, provinciaal en landelijk belang is en acht de aanwijzing gerechtvaardigd. Bovendien wijst de stichting er op dat de loods een fraaie en uiterst zeldzame representant is op het knooppunt van een stelsel van de vroegere lokaalspoorwegen.  

De heer S.Wieringa van de Provinciale Commissie van de Erfgoedvereniging Heemschut verwees naar de MIP-lijst van het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân waarin duidelijk het monumentale waardeoordeel van de loods staat beschreven.

Om die reden vroeg hij om de loods vanwege zijn specifieke betekenis, als een voorbeeld van industrieel erfgoed, en vanwege zijn bijzondere relatie met ander spoorwegerfgoed in de omgeving op de gemeentelijke monumentenlijst te plaatsen.

De heer R. Stavast, secretaris Monumentenzorg Leeuwarderadeel, niet geheel verdacht op de gelegenheid om te reageren, had weliswaar niet een overeenkomstig vlammend betoog als dat van zijn voorganger, desalniettemin wist hij vanuit historisch besef aan te geven, dat de pracht van de loods al vanaf 2001 de aandacht had van respectievelijk de Vereniging Plaatselijk Belang Stiens, Stichting Industrieel Erfgoed Nederland en Monumentenzorg Leeuwarderadeel. De vraag of de loods de status van rijksmonument kon verkrijgen werd ondanks het middel burgerinspraak bij een raadsvergadering in 2006 afgewezen. Drie jaar geleden  bij de onderhandelingen met de heer A. Brandsma over de gewenste sloop, bleek dat NS Vastgoed amper het bestaan van de loods uit 1903 wilde inzien. Een brief in 2012 aan de directie van het NS Spoorwegmuseum om de loods als depot voor het museum in overweging te nemen is nooit beantwoord.  Het gebouw past in de visie van de stichting binnen het zogenaamde ‘stationskwartier’, te weten loods, station, restauratie en personeelswoningen, waarbij de status van gemeentelijk monument een begin is.

De heer G. van der Meulen, voorzitter Monumentenzorg Leeuwarderadeel, citeerde in dit verband een uitspraak van de voormalige bouwmeester van de Nederlandse Spoorwegen ir. C. Douma, die bij een studiedag van NS in Zwolle over monumentenbeleid als een 'bekeerling' tegenover de vele monumentenliefhebbers stond :

"Stonden we in de jaren '70 nog als NS nog onverschillig tegenover het culturele erfgoed, dat veel stationsgebouwen omvat, begin jaren '80 heeft NS zijn beleid op dit punt volledig bijgesteld", sprak hij met deemoed maar ook met overtuiging. Restauratie en herbestemming van monumentale stationsgebouwen sporen tegenwoordig met de commerciële doelstelling van NS.

In vervolg op de hoorzitting vroeg de heer M. Hoekstra, voorzitter van de commissie, de gemeente over de totstandkoming van het bedrag voor de financiering van het herstel van de loods. Hierbij werd uitdrukkelijk verwezen naar het Rapport Herbestemming Industrieel Erfgoed, waarin de kosten van de instandhouding staan beschreven. Mocht ProPlan tot koop overgaan, zal allicht het subsidietraject bij de Provincie Fryslân worden gevolgd en in stichtingsvorm fondsen worden verworven. Immers de aanwijzing tot gemeentelijk monument zal de financiering ongetwijfeld vereenvoudigen.

De commissie zal over een week of twee haar bevindingen van de hoorzitting aan het college van burgemeester en wethouders geven.

 

Waarin de NFLS Loods haar fotogenieke kanten laat zien

Tegenwoordig zie je in bepaalde televisieprogramma’s die wel eens vanuit de Randstad tot het Noorden doorkomen opnamen met het decor van wel zeer oude gebouwen. De Westergasfabriek in Amsterdam bijvoorbeeld is bij mij om persoonlijke reden al vanaf lange tijd geleden een doorn in het oog geweest en daarmee direct ook wel een steen des aanstoots. Als leerling van het Lorentz Lyceum in Haarlem ging ik in 1958 met mijn klasgenoten onder leiding van een stel leraren en begeleiders naar een schoolkamp in Putten op de Veluwe. Hiertoe fietsten we bepakt en bezakt naar Amsterdam waar aan de achterzijde van het Centraal Station de passagiersboot lag, die ons na inscheping over het IJselmeer naar Harderwijk bracht. Van daar uit werd dan de tocht met de fiets naar Putten volbracht. Die morgen togen wij derwaarts langs eerst al de onwelriekende suikerfabriek in Halfweg en wat later langs de toen naar rotte eieren stinkende gasfabriek aan de Haarlemmerweg nabij Sloterdijk. Ik was al misselijk voor dat ik op de boot zat. Inmiddels is het programma met die dominante merknaam van DWDD de wekelijkse gebruiker van dit prachtig gerestaureerde complex van de Westergasfabriek. Dat moet gezegd worden. Sinds kort ben ik om die reden al zo ver dat ik de Randstad deze weelde, die ik zo graag hier zou willen zien, misgun. Ze hebben daar van alles op cultureel gebied. Musea, concertgebouwen en directeur Pijbes propageert zelfs dat het Rijksmuseum van ‘ons allemaal’ is. Maar ‘ons allemaal’ uit Friesland betaalt al meteen bij de nu beruchte NS een bedrag aan reiskosten van welgeteld zo’n € 50,-.  In ieder geval bij wat cultureel gesneup op het internet zag ik plotseling foto’s van onze loods in wel een geheel ander ‘nachtlicht’. Zie http://ullihoogland.com/117-remise van de vakfotograaf Ulli Hoogland. De fraaie, contrastrijke foto’s  die hij bij zijn nachtfotografie projecten maakt, zijn overigens te koop. Zie hier een commercieel mens dat zelfs onze loods al de bekendheid geeft die het nodig heeft.

‘Een blik op dit schitterende gebouw doet beseffen hoe belangrijk het behoud hiervan is. Bijna was het gesloopt, doch door plaatsing op de lijst met industrieel erfgoed biedt garantie voor een langere houdbaarheid,’ Aldus Ulli Hoogland.

Lees verder